Mayýs Ýþçi Bayramý
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Git ve: kullan, ara

1 Mayýs 1977'de Taksim Meydaný'nýnda kutlamalar1 Mayýs Ýþçi Bayramý iþçi sýnýfýnýn uluslararasý birlik, mücadele ve dayanýþma günüdür. Dünyanýn bir çok ülkesinde resmi bayram olarak kutlanmaktadýr. Türkiye'de ilk olarak 1923 yýlýnda Amele Bayramý olarak kutlanmýþ olan 1 Mayýs 2007 itibariyle Türkiye'de resmi bayram statüsünde deðildir.

Konu baþlýklarý [gizle]
1 Tarihi
2 Türkiye'de Ýþçi Bayramý
3 Bazý 1 Mayýs afiþleri
4 Dýþ baðlantýlar



Tarihi [deðiþtir]Ýlk kez 1856'da Avustralya'nýn Melbourne kentinde taþ ve inþaat iþçileri, günde sekiz saatlik iþ günü için Melbourne Üniversitesi'nden Parlamento Evi'ne kadar bir yürüyüþ düzenlediler.

1 Mayýs 1886'da Amerika Ýþçi Sendikalarý Konfederasyonu önderliðinde iþçiler günde 12 saat, haftada 6 gün olan çalýþma takvimine karþý, günlük 8 saatlik çalýþma talebiyle iþ býraktýlar. Þikago'da yapýlan gösterilere yarým milyon iþçi katýldý. Luizvil'de (Kentaki) 6 binden fazla siyah ve beyaz iþçi, birlikte yürüdü. O dönemde Luizvil'deki parklar, siyahlara kapalýydý. Ýþçiler, sokaklarda yürüdükten sonra hep birlikte Ulusal Park'a girdi. Her eyalet ve kentte, siyah ve beyaz iþçilerin birlikte yaptýðý gösteriler, gazeteler tarafýndan, 'Böylece önyargý duvarý yýkýlmýþ oldu' þeklinde yorumlanmýþtý[kaynak belirtilmeli].

Bu gösteriler 1 Mayýs'ý izleyen günlerde tüm harareti ile devam etti ve 4 Mayýs'ta kanlý Haymarket Olayý'na yol açtý.

Uygulanan yasal baskýlarla bu gösterinin tekrarlanmasý engellendi. 1889`da toplanan Ýkinci Enternasyonal'de Fransýz bir iþçi temsilcisinin önerisiyle 1 Mayýs gününün tüm dünyada "Birlik, mücadele ve dayanýþma günü " olarak kutlanmasýna karar verildi. Böylece ikinci gösteri 1890 yýlýnda yapýlabildi.


Türkiye'de Ýþçi Bayramý [deðiþtir]Osmanlý döneminde iþçi örgütlenmesinin en geliþmiþ olduðu yer Selanikti.

1911 yýlýnda Selanik’te, tütün, liman ve pamuk iþçileri, 1 Mayýs gösterisi düzenleyerek bu günü kutladýlar.
1912 yýlýnda Ýstanbul`da ilk defa 1 Mayýs kutlamasý gerçekleþti.
1923 yýlýnda 1 Mayýs günü yasal olarak "Amele Bayramý" ilan edildi.
1924`te hükümet kitlesel 1 Mayýs kutlamalarýný yasakladý.
1925`te çýkan Takrir-i Sükun Yasasý, Ýþçi bayramýný kutlamayý yasakladý ve uzun yýllar bu yasak geçerliliðini korudu.
1935 yýlýnda 1 Mayýs`a "Bahar ve Çiçek Bayramý" adý verildi ve ücretsiz tatil günü ilan edildi.
Türkiye Cumhuriyeti döneminde iþçi hareketleri yüzyýlýn ikinci yarýsýndan itibaren ivme kazandý.

1976 yýlýnda uzun yýllar sonra ilk defa geniþ katýlýmlý 1 Mayýs kutlamasý Taksim`de DÝSK`in organizasyonu altýnda gerçekleþti.
1977 yýlýnda Ýstanbul Taksim Meydaný'nda en geniþ katýlýmlý 1 Mayýs toplantýsý düzenlendi. Ancak, bilinmeyen silahlý güçler, göstericilerin üzerine ateþ açtý ve göstericilerden 34'ü, yaralanarak ve üstlerine ateþ açýlmasý sonucu çýkan izdihamda ezilerek öldü. Dolayýsýyla, 1977 tarihli 1 Mayýs, tarihe Kanlý 1 Mayýs olarak geçti
1979`da Sýkýyönetim Komutanlýðý Ýstanbul`da miting yapýlmasýna izin vermedi, sokaða çýkma yasaðý ilan etti. Buna raðmen istanbul sokaklarýnda yüzbinlere ulaþan rakamlarla korsan 1 Mayýs kutlandý.
1981`de Milli Güvenlik Konseyi 1 Mayýs`ý resmi tatil günü olmaktan çýkardý.
1996`da Kadýköy`de (Taksim Alaný yasaklýdýr) 1 Mayýs kutlamalarýna yaklaþýk 150 bin kiþi katýldý. Eylemin ilk dakikalarýnda polisin silahsýz göstericilere açtýðý ateþ sonucu 3 kiþi hayatýný kaybedince, Kadýköy`de büyük bir kitlesel isyan gerçekleþti. Bu olaydan sonra Kadýköy 2005 yýlýna kadar 1 Mayýs kutlamalarýna yasaklý kaldý. Ayrýca telsizinin sesini açýk unutan bir sivil polisin göstericileri oldukça þiddetli bir þekilde dövmesini Star televizyonu`nun naklen duyurmasý ve diðer polis arkadaþlarýnýn da eðlenerek seyrettiði bir linç giriþimini de naklen yayýnlamasýyla hafýzalara kazýnmýþtýr.
2006 yýlýnda en geniþ katýlýmýn yaþandýðý ilçe Kadýköy oldu. Çeþitli sendikalar ve gruplar saat 12.00 sularýnda Rýhtým Caddesi`ne yürüdü. Düzenlenen miting sonrasý saat 16.00 sularýnda gruplar tamamen daðýldý.